Istorijski muzej Srbije
0
0
Istorijski muzej Srbije
Koreni nastanka svih muzeja u Srbiji, pa i Istorijskog muzeja Srbije, nalaze se u osnivanju Narodnog muzeja u Beogradu 1844. godine kada je prvi put realizovana ideja o prikupljanju, čuvanju i prikazivanju muzejske građe kojom će se ilustrovati istorija srpskog naroda.

Iako se u početku najviše pažnje poklanjalo arheologiji i numizmatici, taj se način rada bitno promenio kada je na čelo muzeja došao Stojan Novaković, profesor slovenske filologije, koji je nastojao da muzej usmeri na istoriju i etnologiju. Uprkos tome, istorijska zbirka Narodnog muzeja je postojala više formalno - nije bilo njenog planskog razvoja, a predmetima, koji su nabavljani i prikupljani stihijski, nije se niko ozbiljnije bavio.

Imajući u vidu takvo stanje u kome je tradicija čuvanja kulturnog blaga bila slabo razvijena, a predmeti propadali, jasna je bila potreba za osnivanjem specijalizovanog muzeja za prikupljanje i zaštitu istorijskih predmeta koji će naučno i stručno-muzeološki ilustrovati privrednu, ekonomsku, političku i kulturnu istoriju Srbije.

Prvi pokušaj, koji nije ostvaren, učinjen je 1950. donošenjem Uredbe o osnivanju Istorijskog muzeja NR Srbije. Drugi pokušaj učinjen je 1954. povodom obeležavanja 150-godišnjice podizanja Prvog srpskog ustanka, kada je napravljena izložba koja je potom preneta u konak kneza Miloša Obrenovića u Topčideru, koji je prethodno osposobljen za muzejski prostor. Tako je formiran Muzej Prvog srpskog ustanka, čija je koncepcija počivala na obradi Prvog (1804-1813) i Drugog srpskog ustanka (1815) kao događaja od izuzetne važnosti za srpski narod, kojima je započet dugotrajan proces obnove srpske države i njenog priznavanja kao nezavisnog međunarodnog subjekta.

Muzej je imao nekoliko zbirki (istorijska, pisanih dokumenata, slika, grafike i skulpture, oružja i vojne opreme, etnografskih predmeta) koje su, kada je Uredbom Izvršnog veća Narodne skupštine NR Srbije od 20. februara 1963. osnovan Istorijski muzej Srbije zbog potrebe postojanja jednog muzeja opšteg tipa koji bi svestrano prikazivao bogatu istoriju srpskog naroda, a potom 1966. i usvojena njegova koncepcija, pripojene novoosnovanom muzeju.

Prema koncepciji, zadatak Muzeja je da prikuplja, evidentira, čuva, sređuje, proučava i izlaže materijal iz istorije srpskog naroda i Srbije od najstarijih vremena do današnjih dana. Hronološki, tematika muzeja, koja obuhvata sve važne procese u razvitku srpskog naroda, sa posebnim akcentom na periode borbi za nacionalno oslobođenje, podeljena je na nekoliko celina: srednji vek, period strane vlasti, period 1804-1918, period NOR-a 1941-1945 i posleratni razvoj Srbije.

Najvažnija delatnost Muzeja je prikupljanje i zaštita muzejskog materijala. Na osnovu Rešenja o utvrđivanju nadležnosti muzeja prema vrstama umetničko-istorijskih dela i prema teritoriji, Istorijski muzej Srbije je nadležan za umetničko-istorijska dela od značaja za istoriju Srbije i to za oružje i vojnu opremu od kraja srednjeg veka, uniforme, zastave, znamenja, realije i memorijalne predmete vezane za značajne ličnosti i događaje, karte, planove i atlase, privredno-tehnički materijal fabričke proizvodnje, pečate, plakate, fotografije i razglednice istorijske sadržine.

Istorijski muzej takođe vrši poslove zaštite nepokretnosti i drugih stvari od posebnog značaja za istoriju i kulturu srpkog naroda koje se nalaze u inostranstvu i to - Hilandar, Mađarska, Rumunija i Trst.

U toku svog skoro pola veka dugog rada, Muzej je stekao znatnu reputaciju u zemlji i svetu, organizujući reprezentativne izložbe koje su prikazivane ne samo u Beogradu i drugim gradovima u zemlji, nego i u Evropi i SAD. Istorijski muzej je takođe ugostio brojne izložbe iz Rusije, Nemačke, Čehoslovačke, Rumunije, Bugarske i drugih zemalja.

Muzej je još 1971. otpočeo sistematska arheološka iskopavanja jednog od najznačajnijih i najstarijih srednjovekovnih gradova u Srbiji - Stari Ras kod Novog Pazara, koja su trajala 15 godina i dala značajne podatke za srednjovekovnu istoriju Srbije, zatim na vojnom utvrđenju Gradina, gde je otkrivena kovnica novca kralja Radoslava, kod Malog Iđoša i na drugim mestima.

Muzej ima svoju stalnu publikaciju - Zbornik Istorijskog muzeja Srbije, čiji su prvi brojevi (1954-1965) izašli u Muzeju Prvog srpskog ustanka. Zbornik izlazi godišnje i objavljuje članke, rasprave, studije, prikaze izložbi i knjiga, kao i druge priloge iz istorije, kulture, muzeologije. Isto tako, Muzej je izdao i nekoliko vrlo značajnih posebnih izdanja.

Za izuzetan doprinos razvoju kulture u Republici Srbiji i svesrpskom kulturnom prostoru Muzej je 1997. godine dobio Vukovu nagradu.
Pročitaj više